T A J P R O G Панҷшанбе, 27.06.2019, 13:36
Приветствую Вас Гость | RSS
Меню сайта

Категории раздела
Зоология [9]

Наш опрос
Ба сомонаи мо баҳо диҳед!
Ҷавобҳо ҳамагӣ: 579

Статистика

Онлайн ҳамагӣ: 1
Меҳмон: 1
Истифодабаранда: 0


СИНФИ ХАЗАНДАХО
[ Скачать с сервера (10.3 Kb) ]21.04.2014, 01:39

СИНФИ ХАЗАНДАХО

 

Хазандахо ба хаёти хушкй мувофик шудаанд. Тухмашон пардаи чанинй дорад. То хол дар илми зоологияи чахонй зиёда аз 6 хазор намудн хазандахо маълуманд. Ба омузиши хаматарафаи хазандахо як шохаи илми зоология — герпитология макнул аст.

Баъзе хусусияти хазандахо ба обхокихои кадима монанд аст. Дар байни хазандахо намояндахое хастанд, ки кисми ками хаётащонро дар об мегузаронанд. Масалан, мори обй, сангпушти бахрй, тимсохи дарёи Нил дар об ва хам дар хушкй зиндагй мекунанд. Хамаи хазандахо тухмашонро дар хушкй мегузоранд. Онхо, гарчанде ки дар об зиндагй кунанд хам, аз атмосфера нафас мегиранд. Аломатн хоси хазандахо он аст, ки пусти онхо бар хилофи обхокихо хушк аст, чунки гадудхои лухобй надошта, руйпрши пулакчагии шохин доранлу дар баъэеашон пансир ё ки сипар мавчуд аст. Барои мисол руйпуши калтакалос, мор ва сангпуштро муконса кунед. Руйпуши тухми хазандахо пусти гафси охакй буда дар дохилаш моддаи зардй дорад. Хазандахо бештар дар минтакахои гарми дашту биёбон, теппаю кухсорхо, алафзору чангалзор, дар дехахои ахолинишин вомехуранд. Онхо аксаран бо оби таркиби гизо каноат карда, ба оби нушокй эхтиёчоти зиеде надоранд ва аз ин сабаб дар биёбону регзорхои беоб хам вомехуранд. Хазандахо дар кабати хок, гил, алафхои хушк, ковокии чуб, таркиши деворхо зиндагй карда, рангашон ба чойи зисташон монанд мешавад.

Дар хазандахо майнача ва майнаи пеш нисбат ба обхокихо нагз инкишоф ёфтааст. барои хамин хам аксари хазандахо ба мухити хаётгузарониашон тез одат карда, гизо меёбанд ва худро мухофизат мекунанд.

Бадани хазандахо пурра устухонй мебошад. Хазандахо монанди обхокихо хунсард буда, дилашон аз се хучра иборат аст. Бинобар ин хунашон омехта буда, харорати муътадил надоранд.

Аз дил се зарфи хун (артерияи шуш, аортаи чап, аортаи рост) баромада, ду камони гардиши хунро ташкил медиханд.

Хазандахо хайвонхое мебошанд, ки бо шикам мехазанд ё баъзе аз онхо муддате бо пойхояшон танаашонро бардошта харакат мекунанд. Намояндахои асосии хазандахо хелхои гуногуни морхо, калтакалосхо, сангиуштхо ва тимсоххо мебошанд.

 

Азбаски хайвонхои мухрадори хушкигард ба хаёти хушки мувофик шудаанд, баданашон ба кисмхои чудогона таксим шуда, аз сохти мухрадорони обию обхокнхо фарк мекунанд.

Яке аз намояндахон асосии синфи хазандахо калтакалосхо мебошанд, ки ба гурухи пулакчадорон мансубанд. Калтакалосхо устухонбанлии дароз дошта, ба обхокихои думдор монанданд. Дар вакти рохравй як кисми баданашон кашол шуда, ба замин расида меистад. Пойхои пеш ва акиби калтакалос 5 ангуштн но-хуни тез дошта дорад, Руйпуши баданаш аз cap то дум бо пулакча пушила шудааст.

Сохти мухраи калтакалос аз дарун фурухамида, аз пеш бар-часта мебошад. Мухрахои гарданаш 8-то буда, мухраи якумаш халкашакл аст, ки дар он косаи cap чо мегирад. Мухраи дуюм фонашакл буда, сарро ба харакат медарорад. Бинобар ин сари хазандагон нисбат ба сари обхокнхо харакатнок аст. Мухрахои миёну синагиашон 22-то буда, хамааш ба кабургачахон харакатнок таъминанд. Хар як кабургаи онхо озод буда, дар вакти хурокро фуру бурдан ёрй мерасонанд. Дуто мухрахои чорбанди пахн дошта, устухони косро ба худ мепайванданд. Микдори мухрахои думй дар намояндаи хазандахо хар хел аст.

Косаи сари хазандахо пурра устухони буда, танхо дар кисми шомма устухонбандии ками тагоякй доранд. Устухони косаи cap аз кисмхои чудогона иборат буда, ба косаи сари мохиёни устухондор монанд аст.

Дандонхои хазандагони захрдор духела буда, дандони хазандагони безахр якхела аст.

Ба устухони китф белак, калитак дохил шуда, дар давоми он банд, сок, каф, панча, бугумхои панча ва нохуи чойгиранд.

Сохти асаби хазандахо аз майнаи пеш ва магзча иборат аст. Аз майнаи сарашон 11 чуфт тори асаб мебарояд. Майнаи дарозруя ба майнаи тахтапушт гузашта, аз он чо тори асабхо зиёд баромада, ба кисмхои бадан таксим мешаванд.

Узви шунавоии хазандахо аз як чуфт гуш иборат аст, ки пардаи дарунй ва мобайнй дорад. Пардаи нагорагй ва лабиринтй ба маркази асаб рафта мерасад.

Узви шоммаи хазандахо аз як чуфт бинй нборат аст, ки ба воситаи сурохии коми боло ба сатхи дахон алокаманд аст. Хавои ба дахон даромада, ба найи нафас ва пас ба трахея меравад. Деворхои рохи нафас буйро нагз хис мекунанд.

 

Тартиби гардиши хуни хазандахо аз рагхои венагию артериягй иборат аст, гарчи дили хазандахо чорхонагии хакикй набошад хам, нисбат ба дили обхокихо мураккабтар аст. яъне хун аз тарафи рости дил ба щуш рафта, аз шуш ба тарафи чапи дил мерезад. Хуни нимомехта ва ассимилятсия шуда, боз бо хуни артериягй якчоя мешавад.

Дар кисми устухони коси хазандахо як чуфт гурда хает, ки ба пуффаки пешоб рох доранд. Псшоб ба найи пешоббарор ба макъад якчоя шуда. хамрохи начосат хорич мешавад. Хазандахо хайвонхои чудочинса буда, дар наринааш як чуфт гадуди чинсии моядон хает. Дар вакти бордоршавй узви чинсии нарина калон мешавад. Узви чинсии модина аз ду гадуди тухмакдони пахлуй иборат мсбошад, ки найчаи тухмбарор дорад ва рохи он ба макъад кушода мешавад. Дар аксарияти хазандахо узви бордоркунй хает ва аз ин сабаб бордоршавии онхо дарунй мегузарад. Пас аз бордоршавии тухм (дар батн) чилди охакй пайдо мешавад.

Хазандахо аз 2 то 11 тухм мегузоранд. Инкишофи тухм баъд аз гузоштани тухм хам давом мекунад. Аз ин сабаб хазандахо тухмашонро дар чойхои гарми кум, хоки хушк. пуки чуб мегузоранд. Дар давраи инкишофи наел (дар дохили тухм) доги хордагй, галсама ва мухрахо аён шуда, то аз тухм баромадани наел шушашон хам ба вучуд меояд.

Аз руйи намуди берунй чинси наринаи хазандаро аз модинааш фарк кардан мумкин аст. Мисол, ду калтакалоси синнашон якхеларо, ки чинсашон гуногун аст, мушохида намоем, мебинем, ки чинси модина калони пахн буда, дар зери дум хубобчаи кабудча дорад. Яъне диморфизми (узвхои чинсии) онхо нагз инкишоф ёфтааст.

Дар хазандахо хусусияти худмухофизаткунй мавчуд аст ва мо инро дар калтакалос бештар мебинем. Вакте ки онро пахш кардем, думашро партофта, худаш бо тезй аз назар гайб мезанад.

Категория: Зоология | Добавил: aplove
Просмотров: 2473 | Загрузок: 104 | Рейтинг: 2.2/4
Всего комментариев: 0
Ном *:
Email:
Код *:
Реклама

Поиск

Друзья сайта

Copyright © Умаров Алибек 2019,. Все права защищены.